Tangem và Mitilena: mổ xẻ ưu và nhược điểm

Nếu mang thẻ theo người, sớm muộn bạn cũng sẽ làm mất. Với Tangem, sau khi mua một thời gian, bạn không thể thêm thẻ dự phòng. Về kỹ thuật là không thể. Còn Mitilena thì thêm lúc nào cũng được.

Dùng Tangem là bạn đã vào ngõ cụt. Đúng, chiếc thẻ thứ hai trong bộ vẫn nằm ở nhà. Nhưng giờ chỉ còn mình nó. Không thể tạo bản sao: chip bị khóa kín, bộ thẻ chỉ được thiết lập một lần. Về kỹ thuật, không thể thêm thẻ thay thế vào bộ đã thiết lập. Kể từ đó, toàn bộ số dư phụ thuộc vào một phương tiện lưu trữ duy nhất: nếu nó nứt do bị bẻ cong hoặc xuống cấp theo thời gian, không phòng thí nghiệm nào trên thế giới khôi phục được quyền truy cập.

Với Mitilena, không có tổn thất ấy: chạm thẻ NFC dự phòng hoặc nhãn dán vào điện thoại — ví được sao chép trong mười giây. Bạn có thể sao chép ví sang thẻ NFC trắng tương thích, mua được ngay gần nhà. Về dung lượng bộ nhớ, tối thiểu phải là NTAG216. Hoặc đặt bao nhiêu thẻ tùy thích, giá khoảng $2 đến $5 mỗi thẻ, rồi tạo hẳn 10 bản dự phòng cũng được.

Dán nhãn dưới gầm bàn — xong. Lần cuối bạn làm mất cái bàn là khi nào?

Tangem mặc định bật khôi phục mã: thẻ thứ hai trong cùng bộ có thể đặt lại mật khẩu của thẻ thứ nhất. Không cần biết mật khẩu của thẻ thứ hai để làm việc đó.

Để kẻ trộm không lấy được cả hai thẻ, bạn buộc phải cất chúng riêng — chẳng hạn ở hai căn hộ hoặc hai ngôi nhà khác nhau. Theo chúng tôi, đó là một đòi hỏi phi lý trong sinh hoạt hằng ngày đối với chủ ví bình thường: theo ước tính của chúng tôi, 90% người dùng không có điều kiện gửi thẻ ở nhà người khác.

Hơn nữa, nếu giao thẻ cho người khác mà không có thỏa thuận giữ hộ, họ sẽ làm mất nhanh gấp mười lần bạn và chẳng cảm thấy có lỗi.

Nếu hai chiếc thẻ cùng nằm ở nhà, hãy xem như chúng hoàn toàn không có mật khẩu. Bạn không cần biết mật khẩu của bất kỳ thẻ nào. Nếu có cả hai thẻ ở nhà và tính năng khôi phục đang bật, bạn có thể đặt lại mật khẩu bất cứ lúc nào.

Trong tình huống đó, việc không thể lấy khóa riêng ra khỏi chip bảo mật chẳng còn ý nghĩa gì — cả về thực tế lẫn lý thuyết. Nó hoàn toàn không được bảo vệ.

Câu chuyện Tangem trông như thế này: lấy một mô hình bảo mật có sẵn làm nền, rồi thêm các quyết định kinh doanh của mình lên trên. Nhưng lấy một ý tưởng thông minh không có nghĩa là hiểu nó sâu như người đã tạo ra nó. Kết quả là sau khi phát hành, chính những phần tự thêm vào mới phải xem lại. Giống như vẽ thêm chiếc mũ lên đầu Mona Lisa: không ai thắc mắc về tranh của Leonardo — vấn đề nằm ở thứ bạn vẽ thêm.

Vì vậy, ở phiên bản Tangem mới, người dùng được phép nhập cụm từ khôi phục và có thể tắt tính năng đặt lại mật khẩu bằng thẻ khác — một tính năng được bật mặc định.

Kiến trúc Mitilena được gắn với một nhà phát triển trong hệ sinh thái ví phần cứng truyền thống tầm Trezor. Ngay từ đầu, hệ thống này đã được thiết kế bởi một chuyên gia nhiều năm trong nghề, hiểu rõ những vấn đề và đường tấn công từ bên trong.

Cấp Trust: bảo vệ trước đối tác, cơ quan cưỡng chế và kẻ tống tiền

Hệ sinh thái Mitilena còn có một cấp bảo mật tập thể cao nhất — Mitilena Trust (dựa trên cơ chế chia sẻ bí mật Shamir, có trong ứng dụng Air ngoại tuyến).

Nguyên tắc rất đơn giản: cụm từ khôi phục được chia bằng toán học thành nhiều thẻ độc lập (ví dụ 3 hoặc 5), còn muốn gửi tiền thì phải chạm đa số thẻ (ví dụ 2 trong 3 hoặc 3 trong 5).

Một thẻ riêng lẻ không chứa khóa — thậm chí không thể biết số dư hay địa chỉ từ nó. Điều này giải quyết vấn đề «yếu tố con người»: giám đốc tham ô, đồng nghiệp hay kẻ cướp đều không lấy được tiền nếu chưa tập hợp đủ số người giữ thẻ cần thiết.

Ban biên tập cho rằng bản thân ý tưởng ấy đã phi lý: chỉ để dùng một ví tiền mã hóa cá nhân bình thường, bạn lại phải nghĩ xem giấu bản sao thứ hai ở đâu để nó không bị dùng đặt lại mật khẩu của mình.

Nếu chưa tắt tính năng khôi phục mã bằng thẻ thứ hai vốn được bật mặc định, bất cứ người nào trong nhà lấy được cả hai thẻ cũng có thể đặt lại mã và tiêu tiền của bạn.

Kẻ trộm tìm gì khi đột nhập nhà? Một nhân viên hải quan kỹ tính hay cán bộ an ninh tìm gì khi trực tiếp kiểm tra hành lý ở biên giới? Họ chủ động tìm những dấu hiệu dễ nhận ra của người chơi tiền mã hóa: hộp Ledger, móc Trezor đặc trưng hoặc thẻ Tangem nổi bật với logo choán cả mặt nhựa. Chỉ cần tìm thấy một món như vậy, bạn lập tức trở thành đối tượng bị thẩm vấn, tống tiền hoặc dùng vũ lực ép mở khóa.

Mitilena Trust có cơ chế ký bằng nhiều thẻ vật lý: phải chạm thẻ của nhiều người mới chuyển tiền được. Chẳng hạn, quyền kiểm soát quỹ công ty được chia cho ba giám đốc hoặc kế toán, và hai người bất kỳ trong số đó có thể ký lệnh chuyển. Bạn giao cho người khác một phần khóa chung, chứ không phải thẻ dự phòng có toàn quyền truy cập tiền.

Nếu gặp kẻ cướp, ngay cả khi bị kề dao vào cổ, chỉ một thẻ của bạn vẫn không đủ để chuyển tiền. Còn cần thẻ của người khác, vốn không nằm trong tay bạn. Có thể bố trí tương tự cho khối tài sản lớn của gia đình: mỗi người thân giữ một phần khóa khác nhau.

Nếu lo tiền tiết kiệm cá nhân trở thành mục tiêu tống tiền, bạn có thể gửi một phần cần thiết cho người thân gần gũi. Không nhất thiết phải đưa một chiếc thẻ riêng để họ giữ gìn rồi nhớ xem đã cất đâu. Có thể dán nhãn kín đáo, chẳng hạn ở mặt dưới của kệ bên trong tủ.

Nhãn dán giá khoảng $2, nên bạn có thể làm nhiều bản sao của phần này: một bản dưới kệ nhà người thân, một bản trong xe của bố, bản thứ ba dưới yên chiếc xe đạp cất trong kho. Thay tủ hay bán xe đạp thì vẫn còn những bản khác.

Gần như mọi ví phần cứng, kể cả Tangem, đều như đang hét lên qua vẻ ngoài: «Tôi là ví tiền mã hóa». Thẻ và nhãn dán Mitilena cũng có thiết kế thương hiệu. Nhưng nhãn dán khó bị chú ý hơn nhiều: đó là một miếng dán mỏng cỡ đồng xu, có thể dán lên đủ loại đồ vật.

Điều quan trọng là ví Mitilena không bị trói vào phương tiện lưu trữ có thương hiệu. Vì thẻ đóng vai trò nơi lưu trữ an toàn, bạn có thể mua thẻ NFC trắng tương thích, không in hình — dung lượng tối thiểu tương đương NTAG216 — rồi ghi ví lên đó. Thẻ như vậy giá khoảng $3, và nhìn bên ngoài không thể biết nó chứa gì.

Cũng có thể là móc khóa dùng cùng loại chip — bề ngoài giống chìa khóa bãi xe hoặc khóa cửa liên lạc nội bộ thông thường. Không có tên ví, logo hay dấu hiệu nào cho biết bên trong chứa quyền truy cập tiền mã hóa.

Đây là một trong những tình huống mất tiền mã hóa phổ biến nhất: tải tệp bị nhiễm hoặc dính Trojan từ trang lừa đảo. Virus quét máy tính tìm khóa riêng — ở dạng đọc được hoặc trong tệp được mã hóa bằng mật khẩu yếu.

Cả Tangem lẫn Mitilena đều bảo vệ trước kiểu tìm khóa trong tệp này: khóa riêng nằm trên thẻ, nên virus chẳng tìm được gì trên ổ đĩa máy tính.

Những cuộc tấn công này được chuẩn bị cho một người cụ thể: bạn đã là nhân vật đáng chú ý và kẻ xấu muốn nhắm đúng vào bạn. Người quen có thể chỉ điểm, kể cho chúng về tiền bạc và thói quen của bạn.

Đây là kiểu tấn công rất đắt đỏ: ngân sách cho một chiến dịch phức tạp dùng zero-day bắt đầu từ hàng trăm nghìn đô la. Dù vậy, chúng hoàn toàn có thật và được sử dụng trên thực tế.

Thẻ Tangem không có màn hình riêng. Bạn nhập địa chỉ và số tiền trên điện thoại, rồi điện thoại gửi giao dịch sang thẻ để ký. Điện thoại bị nhiễm có thể hiển thị «Chuyển 100 USDT cho mẹ», nhưng lại gửi cho chip lệnh chuyển toàn bộ $50 000 vào ví của tin tặc.

Chip sẽ ngoan ngoãn ký lệnh chuyển. Khóa không rời khỏi thẻ, mật mã học hoạt động hoàn hảo — chỉ có điều tiền đã vào tay tội phạm. Đó là ký mù. Bảo vệ chip ở đây giống khóa vô-lăng trên chiếc xe bị trộm: vô-lăng vẫn khóa, nhưng cả chiếc xe bị đưa lên xe cứu hộ.

Mitilena Air đưa việc ký sang một điện thoại riêng không có internet — và có màn hình riêng. Yêu cầu được chuyển qua mã QR hoặc tín hiệu âm thanh. Trên màn hình điện thoại đó, bạn kiểm tra địa chỉ người nhận và số tiền, rồi chạm thẻ. Nếu điện thoại chính đã sửa thông tin trong yêu cầu, bạn sẽ thấy địa chỉ lạ và không ký. Giao dịch đã ký được đưa lại điện thoại chính để phát lên mạng.

Phòng thí nghiệm Ledger Donjon đã công khai trình diễn việc hack Tangem bằng laser: các nhà nghiên cứu đặt mật khẩu mới cho thẻ mà không biết mật khẩu cũ và không có thẻ thứ hai. Sau đó thẻ cho phép ký lệnh chuyển tiền. Đây là kết quả phòng thí nghiệm đã được công bố và tái hiện.

Mitilena có chế độ lưu trữ bảo vệ, hoạt động với thẻ DESFire EV3 của hãng được chứng nhận EAL5+. Chế độ này mặc định tắt. Khi bật, dữ liệu được bảo vệ ở hai lớp.

Lớp thứ nhất là quyền truy cập vào bộ nhớ trên chính thẻ. Muốn đọc nội dung phải qua bước kiểm tra bảo mật của thẻ. Lớp thứ hai là cụm từ khôi phục được mã hóa bên trong. Ứng dụng mã hóa nó trước cả khi ghi lên phương tiện lưu trữ.

Vì vậy, dù dùng laser hay cách khác để vượt qua kiểm tra truy cập của thẻ, cụm từ khôi phục cũng không tự được giải mã. Bên trong vẫn là bản mã cần mật khẩu.

Với Tangem, sau khi vượt qua như vậy thì không cần giải mã riêng: thẻ tự ký giao dịch. Kẻ tấn công thậm chí không cần lấy khóa riêng ra. Với Mitilena, thẻ chỉ lưu dữ liệu đã mã hóa — được phép đọc chưa có nghĩa là có thể ký chuyển tiền.

Để hack ví theo tình huống trên, hai điều kiện phải cùng xuất hiện trong cuộc sống của bạn:

1. Ai đó phải tiếp cận thẻ ngoài đời — lấy từ túi hoặc trên bàn — rồi sao chép bản ghi đã mã hóa.
2. Những người đó phải có năng lực tính toán để dò mật khẩu cho bản ghi này. Trong ví dụ giả định của chúng tôi, đó là một trang trại gồm một trăm card đồ họa mạnh.

Trong Mitilena, bạn có thể đặt mật khẩu bằng tiếng Nga hoặc ngôn ngữ khác, dùng chữ số và bất kỳ emoji nào. Chữ hoa và chữ thường được phân biệt. Độ dài tối đa là 12 ký tự nhìn thấy được. Có thể trộn nhiều bảng chữ cái và emoji trong một mật khẩu.

Khi kiểm tra mỗi mật khẩu ứng viên, chương trình thực hiện 100 nghìn vòng tính toán — PBKDF2-SHA256 mà Mitilena dùng hoạt động như vậy. Điều này làm chậm từng lần thử.

Giả sử chính người tiếp cận được thẻ vật lý của bạn, bằng một cách khó tin, bí ẩn như cổ tích nào đó, còn có trong tay một trăm card đồ họa RTX 5090 để làm việc phi pháp. Với đời sống bình thường, chuyện này nghe vô lý, nhưng cứ giả sử vậy.

Với cả một trăm RTX 5090, hãy lấy tốc độ tổng ước tính là 10 triệu lần kiểm tra mật khẩu mỗi giây. Ước tính từ benchmark RTX 5090 được tính lại cho một trăm card và 100 nghìn vòng PBKDF2-SHA256, với giả định công việc được chia hoàn hảo.

• 12 ký tự ngẫu nhiên từ chữ cái tiếng Anh và chữ số, gồm cả chữ hoa và chữ thường: trung bình cần hơn 5 triệu năm để dò.
• 12 ký tự ngẫu nhiên từ chữ cái tiếng Anh, tiếng Nga và chữ số, cũng phân biệt hoa thường: trung bình hơn 30 tỷ năm.

Đó còn chưa tính emoji và các bảng chữ cái khác vốn cũng dùng được trong mật khẩu.

Nếu bật định dạng DESFire bảo vệ trong Mitilena trước khi ghi thẻ, để chống dò trực tiếp, bạn có thể dùng mật khẩu đơn giản hơn: chính thẻ giới hạn rất mạnh tốc độ thử. Với 30 mili giây mỗi lần thử, thời gian dò trung bình cho mật khẩu ngẫu nhiên gồm chữ cái tiếng Anh hoa-thường và chữ số là hơn một nghìn tỷ năm với 12 ký tự, khoảng 27 năm với 6 ký tự. Chế độ này được hỗ trợ trên thẻ màu xanh mang thương hiệu Mitilena và DESFire EV3 tương thích không có thương hiệu.

Ai bảo đảm chip không có cửa hậu cài lén? Khi nhà máy làm Tangem, họ đang làm một ví tiền mã hóa dễ nhận diện. Xưởng lắp ráp, khâu đóng gói, kho vận, hải quan, đơn vị chuyển phát — ở mỗi chặng, chỉ nhìn sản phẩm và bao bì là có thể biết đây là thiết bị mà người ta sẽ dùng để giữ hàng nghìn, hàng triệu đô la.

Ngay tháng 10 năm 2026, thị trường tiền mã hóa chấn động vì cuộc tấn công vào ví Ledger mua từ CryptoBilis: một mô-đun phần cứng giấu kín được tìm thấy trong thiết bị của nạn nhân. Theo ước tính của Bitquery, khách hàng của nhà bán này bị lấy mất hơn $100 triệu. Ngoài ra, có những báo cáo riêng về một thiết bị đáng ngờ từ Đức. Ước tính thiệt hại nói trên thuộc cuộc điều tra CryptoBilis, không phải các giao dịch mua tại MediaMarkt ở Đức. Chúng tôi đã phân tích chi tiết trong bài viết về phần cứng cài lén trong Ledger.

Thẻ Tangem được ép kín trong nhựa, còn firmware thì không công khai mã nguồn. Bạn thậm chí không thể xem bo mạch nếu không mở thẻ. Người mua chỉ còn biết tin nhà sản xuất và tin rằng thiết bị đã đi qua toàn bộ chuỗi cung ứng mà không bị can thiệp.

Mitilena được thiết kế khác về căn bản.

Ở đây, phương tiện lưu trữ hoạt động như két sắt: nó không tạo khóa ví, không ký giao dịch, mà lưu dữ liệu bạn đã mã hóa từ trước.

Mitilena dùng chip NFC công nghiệp sản xuất đại trà NTAG216 và DESFire EV3 — chính các họ chip này cũng được dùng trong thẻ ra vào, vé và những công việc thông thường khác. Bản thân phương tiện lưu trữ đó không tiết lộ rằng bạn định lưu ví trên đó.

Nhưng điều quan trọng nhất là khóa không được tạo tại nhà máy của người khác hay bên trong thẻ. Cụm từ khôi phục được tạo trên thiết bị của chính bạn — nếu muốn mức bảo mật đến độ hoang tưởng, có thể dùng Mitilena Air trên một thiết bị ngoại tuyến riêng, không internet. Thứ ghi lên thẻ là dữ liệu mã hóa AES-256 với salt ngẫu nhiên riêng và mật khẩu cá nhân của bạn.

Mitilena sử dụng bộ sinh số ngẫu nhiên nền tảng của thiết bị bạn — công cụ tiêu chuẩn đã được dùng trong ứng dụng từ lâu. Không cần tự nghĩ ra một cơ chế rồi nhốt nó trong thẻ.

Và quan trọng nhất — Mitilena không bị bó hẹp về công cụ. Hệ thống dùng thư viện mở cùng cơ chế mật mã tiêu chuẩn của trình duyệt và hệ điều hành. Đó là mật mã nền tảng của internet đại chúng: hơn mười năm qua, mỗi ngày nó bảo vệ hàng triệu trang web được hàng tỷ người khắp thế giới sử dụng.

Còn để viết chương trình cho một chip bảo mật cụ thể, bạn phải tự triển khai hoặc chọn trong một nhóm công cụ tương thích nhỏ hơn nhiều. Nhà phát triển bị giới hạn bởi bộ nhớ, hiệu năng và khả năng của firmware. Mã chuyên dụng bên trong thẻ không có quy mô sử dụng hằng ngày như các trình duyệt phổ biến. Nếu firmware có mã nguồn đóng, người mua còn không thấy thứ gì đã bị nhét vào đó.

Ứng dụng Mitilena được kiểm tra trước khi đăng lên App Store và Google Play. Có tệp APK riêng để tự phân tích.

Trong Mitilena Air, cụm từ khôi phục được tạo cục bộ theo chuẩn mở BIP39, hoặc bạn có thể nhập cụm từ khôi phục của chính mình. Air chạy trên điện thoại riêng không có internet; bản Android tắt quyền truy cập mạng ở cấp quyền ứng dụng. Giao dịch được trao đổi qua mã QR hoặc tín hiệu âm thanh. Tệp APK của Air cũng có sẵn để phân tích.